Ο Μηχανισμός Πυξίδας SOCRATES αποτελεί έναν δομημένο τρόπο με τον οποίο παιδιά ηλικίας 6–12 ετών μπορούν να συμμετέχουν στην κοινωνική ζωή και στη λήψη αποφάσεων σε τοπικό επίπεδο. Βασίζεται σε έναν κυκλικό μηχανισμό συμμετοχής τεσσάρων φάσεων, εμπνευσμένο από την πυξίδα. Κάθε βασικό σημείο του ορίζοντα αντιστοιχεί σε μία φάση της διαδικασίας: North: Notice (Βορράς: Παρατηρώ), East: Explore (Ανατολή: Εξερευνώ), South: Speak (Νότος: Εκφράζομαι), West: Weigh (Δύση: Ζυγίζω).

Ο κύκλος αυτός έχει σχεδιαστεί ώστε να βοηθά τα παιδιά να μετακινούνται από τον εντοπισμό ζητημάτων που έχουν σημασία για τα ίδια, στη διαμόρφωση προτάσεων και λύσεων, στη διατύπωση των απόψεών τους προς φορείς λήψης αποφάσεων και, τέλος, στον αναστοχασμό σχετικά με το τι άλλαξε. Η φάση Weigh δεν αποτελεί το τέλος της διαδικασίας αλλά οδηγεί άμεσα στον επόμενο κύκλο, ώστε η συμμετοχή να γίνεται πιο συνεπής και ουσιαστική με την πάροδο του χρόνου.

Κάντε κλικ σε κάθε σημείο της πυξίδας για να εξερευνήσετε τις φάσεις.

ΒΟΡΡΑΣ - ΠΑΡΑΤΗΡΩ
Η φάση Notice είναι το σημείο εκκίνησης της συμμετοχής. Τα παιδιά ενθαρρύνονται να παρατηρούν το καθημερινό τους περιβάλλον και να εντοπίζουν ζητήματα που τα επηρεάζουν στο σχολείο ή στην κοινότητά τους. Αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν καταστάσεις που θεωρούν άδικες, μη ασφαλείς, απογοητευτικές ή σημαντικές για αλλαγή. Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, οι συντονιστές επικεντρώνονται κυρίως στην ακρόαση και όχι στην καθοδήγηση των παιδιών προς προκαθορισμένα θέματα. Τα παιδιά ενθαρρύνονται να εκφράζουν τις ανησυχίες τους με δικά τους λόγια και μέσω μεθόδων κατάλληλων για την ηλικία τους. Σε αυτή τη φάση, στόχος δεν είναι η επίλυση των προβλημάτων, αλλά η σαφής αναγνώριση και ουσιαστική ανάδειξη των απόψεων των παιδιών από την αρχή της διαδικασίας
ΔΥΣΗ - ΖΥΓΙΖΩ
Η φάση Weigh επικεντρώνεται στον αναστοχασμό και τη λογοδοσία. Τα παιδιά εξετάζουν τι συνέβη κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, πώς λήφθηκαν υπόψη οι απόψεις τους και ποιες αλλαγές προέκυψαν ως αποτέλεσμα της συμμετοχής τους. Η ανατροφοδότηση από ενήλικες και φορείς λήψης αποφάσεων αποτελεί βασικό στοιχείο αυτής της φάσης. Τα παιδιά υποστηρίζονται ώστε να κατανοήσουν με ποιον τρόπο λήφθηκαν υπόψη οι απόψεις τους και γιατί ελήφθησαν ορισμένες αποφάσεις. Ο αναστοχασμός αυτός ενισχύει την εμπιστοσύνη και τη μάθηση και οδηγεί άμεσα στον επόμενο κύκλο της Πυξίδας, συμβάλλοντας ώστε η συμμετοχή να γίνεται πιο συνεπής και ουσιαστική με την πάροδο του χρόνου και όχι μια μεμονωμένη εμπειρία.
ΝΟΤΟΣ - ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ
Η φάση Speak συνδέει τις ιδέες των παιδιών με τον ευρύτερο κοινωνικό χώρο. Τα παιδιά υποστηρίζονται ώστε να παρουσιάζουν τις προτάσεις, τα μηνύματα ή τις συστάσεις τους σε ενήλικες, οργανισμούς ή φορείς λήψης αποφάσεων με δομημένο τρόπο και με σεβασμό Η φάση αυτή αποτελεί βασικό στοιχείο της ουσιαστικής συμμετοχής. Διασφαλίζει ότι οι απόψεις των παιδιών δεν εκφράζονται απλώς, αλλά κοινοποιούνται σε περιβάλλοντα όπου μπορούν να επηρεάσουν τη συζήτηση, τις αντιδράσεις ή τις αποφάσεις. Οι συντονιστές βοηθούν τα παιδιά να προετοιμάσουν τον τρόπο με τον οποίο επιθυμούν να επικοινωνήσουν τις ιδέες τους, ενώ οι ενήλικες που συμμετέχουν ενθαρρύνονται να εμπλακούν σε διάλογο και να παρέχουν σαφείς απαντήσεις.
ΑΝΑΤΟΛΗ - ΕΞΕΡΕΥΝΩ
Στη φάση Explore, τα παιδιά συνεργάζονται για να κατανοήσουν καλύτερα τα ζητήματα που έχουν εντοπίσει. Συζητούν τις πιθανές αιτίες, μοιράζονται διαφορετικές εμπειρίες και αναστοχάζονται πάνω στο πώς αυτά τα ζητήματα επηρεάζουν τα ίδια και τους άλλους. Η φάση αυτή βοηθά τα παιδιά να μεταβούν από την ατομική παρατήρηση στη συλλογική σκέψη. Με την υποστήριξη των συντονιστών, αρχίζουν να διαμορφώνουν ιδέες, πιθανές λύσεις ή προτάσεις. Η έμφαση δίνεται στη συνεργασία, τη συμπερίληψη και τη διασφάλιση ότι ακούγονται διαφορετικές απόψεις, διατηρώντας ταυτόχρονα τη διαδικασία προσβάσιμη και ουσιαστική για όλα τα παιδιά που συμμετέχουν.